Η μεγάλη αγκαλιά της Αρμενίας

Δημοσιεύτηκε στις 24 Απριλίου 2025

Κείμενο / Φωτογραφίες: Μιχάλης Χριστοδούλου

Από τις 21 έως τις 25 Μαρτίου, ταξίδεψα στην Αρμενία, μια χώρα που είχα πάντα στην καρδιά μου, μα δεν είχα γνωρίσει από κοντά. Οι ιστορικοί δεσμοί που συνδέουν την Κύπρο με την Αρμενία, η μακραίωνη παρουσία της αρμένικης κοινότητας στην Κύπρο, οι φίλοι Αρμένιοι στο νησί, η κουλτούρα, η μεγαλοψυχία, το εξαιρετικό φαγητό ήταν μερικά από τα στοιχεία που με έκαναν πάντα να θέλω να την επισκεφτώ.

Οι απευθείας πτήσεις που ξεκίνησαν από την Λάρνακα προς Γερεβάν, την πρωτεύουσα της Αρμενίας ήταν η στιγμή για να ετοιμάσω βαλίτσες για την χώρα Καυκάσου. Αν και πίστευα πως η Αρμενία βρίσκεται αρκετά μακριά από την Κύπρο εντούτοις συνειδητοποίησα πως μας χωρίζει μία πτήση δύο μόλις ωρών.

Προορισμός: η Γερεβάν, μια πόλη με βαθύ ιστορικό αποτύπωμα, αρχιτεκτονική ψυχή και έναν παλμό που χτυπά σε ρυθμούς Ευρώπης, χωρίς ποτέ να ξεχνά την Ανατολή που την έπλασε.

Από την πρώτη στιγμή που πάτησα το πόδι μου στην πόλη, κατάλαβα πως δεν είναι μια συνηθισμένη πρωτεύουσα. Ο αέρας κουβαλά μια σιωπηλή αξιοπρέπεια, μια συγκρατημένη νοσταλγία και την ανθεκτικότητα ενός λαού που ξέρει να συνεχίζει. Η Γερεβάν είναι γεμάτη αντιθέσεις: σοβιετικά κτήρια από ροζ πέτρα, νεοκλασικά στολίδια, μοντέρνα cafés και πλατείες γεμάτες νεολαία. Το πρώτο μου βράδυ το πέρασα περπατώντας στους κεντρικούς δρόμους –την Northern Avenue, έναν πεζόδρομο γεμάτο πολυτελή μαγαζιά, καφέ και κόσμο με στιλ– μέχρι την εμβληματική Πλατεία Δημοκρατίας με τα νεοκλασικά κυβερνητικά κτήρια και το σιντριβάνι που το καλοκαίρι χορεύει με μουσική.

Καθώς η μέρα ξεδιπλωνόταν, η πόλη αποκάλυπτε τα μυστικά της. Ο ήλιος ανέβαινε πάνω από το Cascade, το συγκρότημα από ατελείωτες μαρμάρινες σκάλες, σκαλισμένα μοτίβα, σιντριβάνια και σύγχρονα έργα τέχνης. Το ανέβασμα ως την κορυφή είναι δοκιμασία –μα η ανταμοιβή είναι μοναδική: η πανοραμική θέα της Γερεβάν με φόντο το χιονισμένο Αραράτ, τον ιερό βουνό που οι Αρμένιοι βλέπουν μα δεν αγγίζουν, κλέβει την ανάσα.

Περπατώντας στην Abovyan Street, με τα πεζοδρόμια της να μυρίζουν καφέ και γλυκό, διασχίζεις την καρδιά της πόλης. Βιτρίνες γεμάτες χειροποίητα χαλιά, βιβλιοπωλεία που θυμίζουν άλλη εποχή και ανθοπωλεία που ξεχειλίζουν αρώματα. Η Αρμενία είναι χώρα γεύσης και μνήμης, και αυτό φαίνεται στα πιάτα της. Σε ένα παραδοσιακό μαγαζί δοκίμασα κούπες τραγανές απ’ έξω, ζουμερές μέσα, λαχματζούν με λεμόνι και μαϊντανό, και τάν –το δροσερό ρόφημα που θυμίζει το αιράνι και συνοδεύει τα πάντα.

Η πόλη το βράδυ αποκτά μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα. Τα καφέ στην Tumanyan Street γεμίζουν με μουσική, γέλια, ζευγάρια, τουρίστες και φοιτητές. Τα εστιατόρια ξεχωρίζουν για την αισθητική τους, για τις ανατολίτικες επιρροές με μοντέρνα παρουσίαση. Η αρμενική κουζίνα είναι ένα ταξίδι: μπαχαρικά, βότανα, καπνιστές γεύσεις και παλιομοδίτικες τεχνικές μαγειρικής με ψυχή.

Στις 23 Μαρτίου, έφυγα από την πόλη για μια εκδρομή που ακόμη κουβαλάω μέσα μου. Ο προορισμός ήταν η λίμνη Σεβάν, μα το ταξίδι προς τα εκεί ήταν η αληθινή εμπειρία. Καθώς ανεβαίναμε προς τα βουνά, άρχισε να χιονίζει. Πυκνό, αληθινό, μαγικό χιόνι. Η λίμνη, περικυκλωμένη από χιονισμένα πεύκα και πέτρινα μοναστήρια, ήταν ήσυχη, σχεδόν εξωπραγματική. Το μοναστήρι του Σεβάν, σκαρφαλωμένο σε έναν λόφο, κοιτούσε τα παγωμένα νερά σαν φύλακας αιώνων.

Συνεχίσαμε προς το Dilijan, ένα μέρος που οι ντόπιοι αποκαλούν «Μικρή Ελβετία». Τα δέντρα, οι στροφές των δρόμων, το παλιό κέντρο της πόλης με τα πέτρινα σπίτια και τις γκαλερί, δημιουργούσαν μια αίσθηση ελευθερίας και ποιητικής απομόνωσης. Εκεί σταθήκαμε για έναν ζεστό καφέ και μια συνομιλία με έναν ηλικιωμένο ντόπιο που μας μίλησε για τα βουνά, τα δύσκολα χρόνια και τις μουσικές τους.

Τελευταία στάση: το οινοποιείο Ijevan, όπου μας περίμενε μια μοναδική γευσιγνωσία. Αρμενικά κρασιά από σταφύλια που φυτρώνουν στους πρόποδες των βουνών, κονιάκ με δεκαετίες παλαίωσης, και βότκα που έκαιγε και ζέσταινε μαζί – όλα με γεύση από γη και χρόνο. Το προσωπικό φιλικό, εγκάρδιο, περήφανο για τα προϊόντα του, όπως όλος ο αρμενικός λαός για την ιστορία του.

Η αρμενική ύπαιθρος είναι ένας άλλος κόσμος. Το χιόνι της δεν είναι κρύο –είναι γαλήνιο. Η γη της δεν είναι άγρια –είναι ανεξερεύνητη. Οι άνθρωποί της, απλοί, φιλόξενοι, πρόθυμοι να ανοίξουν το σπίτι τους σε κάθε περαστικό, σε κάνουν να θες να μείνεις λίγο ακόμη.

Και η ίδια η Αρμενία; Είναι ξεχωριστή. Δεν μοιάζει με κανέναν άλλον τόπο. Είναι μια χώρα που κοιτά προς την Ευρώπη, χωρίς να απαρνιέται τις ρίζες της. Μια χώρα που κουβαλά ιστορίες θλίψης, μα και έμπνευσης. Που έχει δικούς της ρυθμούς, δικούς της ήρωες, δικά της ποιήματα. Ένα σταυροδρόμι ψυχών, πολιτισμών, εποχών.

Τι να δεις και τι να κάνεις σε 4 ημέρες στην Αρμενία

Περιπλάνηση στη Γερεβάν:
Πλατεία Δημοκρατίας, Cascade, Northern Avenue, Abovyan Street

Επίσκεψη στο Μνημείο της Γενοκτονίας

Μουσεία (Ιστορικό, Σύγχρονης Τέχνης, Παραδοσιακής Μουσικής)

Επίσκεψη στο Πάρκο της Δόξας / Mother Armenia

Καφέ και εστιατόρια στο κέντρο για αυθεντική αρμενική κουζίνα

Ημέρα στο Cascade και στην τέχνη:
Ανάβαση ή χρήση των εσωτερικών κυλιόμενων σκαλών

Επίσκεψη στη Cafesjian Center for the Arts

Εκδρομή στη λίμνη Σεβάν και το Dilijan:
Λίμνη Σεβάν, μοναστήρι Sevanavank

Dilijan Old Town, πεζοπορία στη φύση, στάση για τοπικές λιχουδιές

Γευσιγνωσία στο οινοποιείο Ijevan:
Ξενάγηση, δοκιμή κρασιών, αγορά τοπικών προϊόντων

Η Αρμενία είναι μια χώρα που δεν ξεχνάς. Κάθε γωνιά της έχει μια ιστορία, κάθε γεύση μια μνήμη, κάθε άνθρωπος μια ζεστασιά. Και όταν φεύγεις, κάτι μέσα σου μένει πίσω – γιατί ξέρεις ότι μια μέρα θα επιστρέψεις.

View this post on Instagram

A post shared by Michalis Christodoulou TheCypriotTraveler (@thecypriottraveler)