Ανακαλύφθηκε το αρχαιότερο κρασί του κόσμου σε υγρή μορφή μέσα σε ασύλητο ρωμαϊκό τάφο

Δημοσιεύτηκε στις 18 Ιουνίου 2024

Ανακαλύφθηκε αρχαίο κρασί, σε υγρή μορφή, μέσα σε ασύλητο ρωμαϊκό τάφο στην Ισπανία.

Το παλαιότερο κρασί που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στην αρχική του, υγρή μορφή είναι κοκκινοκαφέ και έχει γεμάτο σώμα. Είναι κοκκινοκαφέ λόγω των χημικών αντιδράσεων που έχουν λάβει χώρα επί 2.000 χρόνια - από όταν το τότε λευκό κρασί χύθηκε σε μία νεκρική λάρνακα στη νότια Ισπανία. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η τεφροδόχος περιείχε επίσης, μεταξύ άλλων, τα αποτεφρωμένα οστά ενός Ρωμαίου άνδρα.

Η ανάλυση από ειδικούς στο Πανεπιστήμιο της Κόρδοβα έδειξε ότι το αρχαίο καστανόξανθο υγρό μέσα στην τεφροδόχο – το οποίο βρέθηκε σε έναν σπάνιο, ανέγγιχτο ρωμαϊκό τάφο που ανακαλύφθηκε κατά λάθος στην πόλη Carmona της Ανδαλουσίας πριν από πέντε χρόνια – είναι τοπικό κρασί που μοιάζει με σέρι.

Πριν από την ανακάλυψη, η οποία αναφέρεται στο Journal of Archaeological Science: Reports, το παλαιότερο κρασί που είχε ανακαλυφθεί σε υγρή κατάσταση ήταν ένα μπουκάλι κρασιού Speyer, το οποίο ανασκάφηκε από έναν ρωμαϊκό τάφο κοντά στη γερμανική πόλη Speyer το 1867 και χρονολογείται περίπου του 325 μ.Χ.

Η ισπανική λάρνακα ανακτήθηκε το 2019 αφού μια οικογένεια που έκανε εργασίες στο σπίτι της στην Carmona, έπεσε πάνω σε έναν βυθισμένο αρχαίο τάφο. «Είναι ένας βυθισμένος τάφος που ανασκάφηκε από τον βράχο, γεγονός που του επέτρεψε να παραμείνει όρθιος για 2.000 χρόνια», δήλωσε ο José Rafael Ruiz Arrebola, οργανικός χημικός στο Πανεπιστήμιο της Κόρδοβα που ηγήθηκε της ανάλυσης του κρασιού.

«Πρέπει να επιβραβεύσουμε τους ιδιοκτήτες του σπιτιού που κάλεσαν αμέσως το αρχαιολογικό τμήμα της πόλης. Οι αρχαιολόγοι συνειδητοποίησαν γρήγορα ότι ο τάφος ήταν απίστευτα ασυνήθιστος επειδή δεν είχε συληθεί - οι Ρωμαίοι ήταν περήφανοι, ακόμη και όταν πέθαιναν, και συνήθιζαν να χτίζουν νεκρικά μνημεία, όπως πύργους, πάνω από τους τάφους τους για να τους βλέπουν οι άνθρωποι. Ήθελαν να μείνουν στις μνήμες των ανθρώπων».

Ο τάφος περιείχε οκτώ ταφικές κόγχες, έξι από τις οποίες έφεραν τεφροδόχους από ασβεστόλιθο, ψαμμίτη ή γυαλί και μόλυβδο. Κάθε τεφροδόχος περιείχε τα αποτεφρωμένα υπολείμματα οστών από ένα μεμονωμένο άτομο και δύο από τις τεφροδόχους έφεραν τα ονόματα του νεκρού: Hispanae και Senicio.

Αν και ο τάφος έγινε πρωτοσέλιδο πέρυσι, όταν οι ερευνητές ανακοίνωσαν ότι βρήκαν ένα κρυστάλλινο μπουκάλι σε μια από τις τεφροδόχους που περιείχε ένα ρωμαϊκό άρωμα 2.000 ετών, δεν είχε αποκαλύψει όλα τα μυστικά του: «Υπήρξε μια ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη όταν οι αρχαιολόγοι άνοιξαν την τεφροδόχο και είδαν ότι ήταν γεμάτη υγρό», είπε ο Ruiz Arrebola.

«Η τεφροδόχος περιείχε επίσης τα αποτεφρωμένα οστά ενός άνδρα και ένα χρυσό δαχτυλίδι διακοσμημένο με έναν δικέφαλο Ιανό. Το δαχτυλίδι τοποθετήθηκε εκεί μετά και ο νεκρός δεν το φορούσε όταν αποτεφρώθηκε. Εντοπίστηκαν επίσης υπολείμματα από τα μεταλλικά πόδια του κρεβατιού στο οποίο πιθανώς αποτεφρώθηκε το σώμα».

Μόλις ο Ruiz Arrebola και η ομάδα του διαπίστωσαν ότι τα πέντε περίπου λίτρα κοκκινωπού υγρού στη γυάλινη φιάλη μέσα στο δοχείο δεν είχαν προέλθει από συμπύκνωση ή πλημμύρα, ξεκίνησαν να το αναλύσουν. Οι δοκιμές έδειξαν ότι είχε PH 7,5 - κοντά σε αυτό του νερού - και περιείχε χημικά στοιχεία πολύ παρόμοια με εκείνα των σημερινών κρασιών.

«Ψάξαμε για βιοδείκτες, οι οποίοι είναι χημικές ενώσεις που δείχνουν ξεκάθαρα τι είναι μια συγκεκριμένη ουσία», είπε ο χημικός. «Σε αυτή την περίπτωση, αναζητήσαμε πολυφαινόλες αποκλειστικά από κρασί – και βρήκαμε επτά πολυφαινόλες κρασιού. Συγκρίναμε αυτές τις πολυφαινόλες με εκείνες από κρασιά από το συγκεκριμένο μέρος της Ανδαλουσίας – και ταίριαξαν. Έτσι επιβεβαιώθηκε ότι το υγρό ήταν κρασί. Το επόμενο πράγμα που θέλαμε να κάνουμε ήταν να διαπιστώσουμε αν το κρασί ήταν λευκό ή κόκκινο».

Η έλλειψη συριγγικού οξέος, το οποίο σχηματίζεται όταν αποσυντίθεται η κύρια χρωστική ουσία στα κόκκινα κρασιά, έδειξε ότι επρόκειτο ξεκάθαρα για ένα λευκό κρασί – όπως και τα τοπικά ρωμαϊκά μωσαϊκά δείχνουν ανθρώπους να πατάνε τα λευκά σταφύλια. «Το κρασί αποδείχθηκε αρκετά παρόμοιο με κρασιά από εδώ στην Ανδαλουσία: Montilla-Moriles, κρασιά τύπου σέρι από τη Χερέθ και μανζανίλα από το Σανλουκάρ», δήλωσε ο Ruiz Arrebola.

Ο χημικός και η ομάδα του ελπίζουν ότι οι τεχνικές που βελτίωσαν και βασίστηκαν κατά τη διάρκεια των ερευνών τους θα βοηθήσουν άλλους ερευνητές που μελετούν αρχαία τρόφιμα και κρασί. «Ήταν θεαματικό για εμάς γιατί είμαστε όλοι παθιασμένοι με τον κόσμο της αρχαιολογικής χημείας», είπε. «Και τέλος πάντων, δεν εμφανίζεται κάθε μέρα το πιο παλιό κρασί στον κόσμο». Όλα αυτά εγείρουν ένα μάλλον αδιανόητο ερώτημα. Κανείς τους δεν μπήκε στον πειρασμό –έστω και φευγαλέα– να δοκιμάσει αυτό το αξιόλογο, ιστορικό κρασί;

Ο Ruiz Arrebola παραδέχεται ότι μισοαστεία πρότεινε στον επικεφαλής αρχαιολόγο, Juan Manuel Román, να πιουν «ένα μικροσκοπικό ποτήρι» για να γιορτάσουν την ανακάλυψη. «Δεν είναι καθόλου τοξικό – κάναμε τη μικροβιολογική ανάλυση», είπε. «Αλλά θα είχα ενδοιασμούς γι’ αυτό διότι αυτό το κρασί πέρασε 2.000 χρόνια σε επαφή με το αποτεφρωμένο σώμα ενός νεκρού Ρωμαίου. Το υγρό είναι λίγο θολό λόγω των υπολειμμάτων των οστών. Αλλά υποθέτω ότι θα μπορούσε κάποιος να το φιλτράρει και να το δοκιμάσει. Ωστόσο, θα προτιμούσα να το δοκιμάσει κάποιος άλλος πρώτα».