Ποια τρόφιμα θα περιέχουν σκόνη σκουληκιών – Οι αντιδράσεις και οι προκλήσεις

Δημοσιεύτηκε στις 18 Μαρτίου 2025

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη χρήση της σκόνης Mealworm, δηλαδή την πρωτεΐνη (πούδρα) εντόμων που έχει υποστεί επεξεργασία με υπεριώδη ακτινοβολία ως συστατικό τροφίμων, απόφαση που τέθηκε σε ισχύ από 20 Ιανουαρίου 2025. Στο εξής, οι παραγωγοί τροφίμων θα μπορούν να περιλαμβάνουν έως και 4% αυτής της βρώσιμης πρωτεΐνης σε προϊόντα όπως το ψωμί, το τυρί και τα ζυμαρικά, ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής της ΕΕ για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του συστήματος τροφίμων.

Αυτή η αλλαγή έχει προκαλέσει αντιφατικές αντιδράσεις, με τους υποστηρικτές να θεωρούν ότι με τον τρόπο αυτό η διατροφή μπαίνει σε πιο βιώσιμα μονοπάτια ενώ οι πολέμιοι της νέας αυτής τακτικής θέτουν θέματα ασφαλείας χρήσης των τροφίμων που περιέχουν το συγκεκριμένο συστατικό υπογραμμίζοντας ότι μεταξύ άλλων υπάρχει πιθανότητα ύπαρξης αλλεργιογόνων ουσιών.

Η αυξανόμενη πίεση για μείωση των εκπομπών από το σύστημα τροφίμων οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση να εξερευνήσει εναλλακτικές πηγές πρωτεΐνης και τα έντομα έχουν αναδειχθεί ως βασική επιλογή. Με αυτήν την τελευταία έγκριση, η σκόνη Mealworm εντάσσεται στη λίστα των τροφίμων με βάση τα έντομα που έχουν ήδη εγκριθεί από την ΕΕ, η οποία περιλαμβάνει άλλες μορφές Tenebrio molitor και τον οικιακό κρίκετ.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αξιολόγησε διεξοδικά αυτό το νέο συστατικό για να διασφαλίσει ότι πληροί τα αυστηρά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων του ευρωπαϊκού μπλοκ. Η διαδικασία παραγωγής περιλαμβάνει μια αρχική θερμική επεξεργασία για την εξάλειψη πιθανών παθογόνων παραγόντων, ακολουθούμενη από έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία ως πρόσθετο μέτρο ασφαλείας και τέλος, το άλεσμα του εντόμου σε ψιλή σκόνη κατάλληλη για κατανάλωση από τον άνθρωπο.

Ποια τρόφιμα περιέχουν σκόνη από αποξηραμένα αλευροσκώληκα

Η Nutri'Earth, μια γαλλική εταιρεία, έχει λάβει αποκλειστική άδεια κυκλοφορίας για πέντε χρόνια και πλέον, το συστατικό αυτό θα υπάρχει σε μια ποικιλία προϊόντων, όπως:

• Ψωμί και αρτοσκευάσματα. Η ενσωμάτωση αυτής της πρωτεΐνης θεωρείται ότι βελτιώνει τη θρεπτική αξία και μειώνει την ανάγκη για άλλες, πιο ρυπογόνες πηγές πρωτεΐνης.
• Επεξεργασμένα τυριά. Η σκόνη μπορεί να προστεθεί για να εμπλουτίσει τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ειδικά σε μορφές όπως τυριά κρέμα ή αλείμματα.
• Ζυμαρικά. Οι καταναλωτές θα μπορούσαν σύντομα να δουν επιλογές ζυμαρικών «βιώσιμα εμπλουτισμένες σε πρωτεΐνες» στα σούπερ μάρκετ.
• Συμπληρώματα διατροφής. Η ευελιξία της σκόνης εντόμων επιτρέπει τη συμπερίληψή της σε προϊόντα που προορίζονται για αθλητική διατροφή και ευεξία.

Αυτές οι αλλαγές αντικατοπτρίζουν τη στρατηγική της ΕΕ για μείωση της κατανάλωσης κρέατος και προώθηση ενός πιο φιλικού προς το περιβάλλον συστήματος τροφίμων. Ωστόσο, ορισμένοι επικριτές έχουν επισημάνει ότι η κοινωνική αποδοχή των τροφίμων με βάση τα έντομα παραμένει πρόκληση, ειδικά σε χώρες όπου τα έντομα δεν αποτελούν μέρος της γαστρονομικής παράδοσης.

Προειδοποιήσεις για αλλεργιογόνα και προφυλάξεις ασφαλείας

Αν και η σκόνη αλευροσκώληκα θεωρείται ότι προσφέρει σημαντικά διατροφικά οφέλη, η χρήση της δεν είναι εντελώς ακίνδυνη. Οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν προειδοποιήσει ότι τα άτομα που είναι αλλεργικά στα οστρακοειδή μπορεί να εμφανίσουν διασταυρούμενες αντιδράσεις, καθώς οι πρωτεΐνες των εντόμων μοιράζονται δομικές ομοιότητες με εκείνες των καρκινοειδών.

Για την προστασία των καταναλωτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εφαρμόσει αυστηρά μέτρα επισήμανσης και διαφάνειας, όπως:

1. Υποχρεωτική δήλωση συστατικών. Οι παραγωγοί πρέπει να αναφέρουν ξεκάθαρα στη συσκευασία ότι το προϊόν περιέχει σκόνη αλευροσκώληκα.
2. Προειδοποιήσεις για αλλεργιογόνα. Η συσκευασία πρέπει να περιλαμβάνει ορατή προειδοποίηση για τους καταναλωτές που είναι αλλεργικοί στα οστρακοειδή.
3. Τυποποιημένες παράμετροι παραγωγής. Οι εταιρείες πρέπει να συμμορφώνονται με τις ελεγχόμενες διαδικασίες επεξεργασίας για να διασφαλίζουν την ασφάλεια των προϊόντων.
4. Τακτική παρακολούθηση. Οι ρυθμιστικοί φορείς θα παρακολουθούν τη συμμόρφωση με τα πρότυπα και την ποιότητα των προϊόντων στην αγορά.

Η απόφαση της ΕΕ να στραφεί σε πρωτεΐνες εντόμων αποτελεί μέρος μιας παγκόσμιας προσπάθειας για τον μετριασμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του συστήματος τροφίμων. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η παραγωγή πρωτεΐνης από έντομα παράγει έως και 90% λιγότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σύγκριση με το βόειο κρέας και απαιτεί πολύ λιγότερο νερό και γη.

Ωστόσο, η πολιτιστική αποδοχή παραμένει ένα σημαντικό εμπόδιο. Σε χώρες όπως η Γαλλία ή η Ιταλία, όπου η γαστρονομία αποτελεί μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς, η απόρριψη των τροφίμων που θεωρούνται «ασυνήθιστα» μπορεί να είναι έντονη. Η εισαγωγή της σκόνης αλευροσκώληκα σε βασικά προϊόντα όπως το ψωμί και τα ζυμαρικά είναι μόνο η αρχή ενός ευρύτερου μετασχηματισμού στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη προσεγγίζει την παραγωγή και την κατανάλωση τροφίμων.

ΠΗΓΗ