Τα μυθιστορηματικά φορέματα της Αγγέλως Ευαγγέλου

Δημοσιεύτηκε στις 10 Οκτωβρίου 2018

Η εικαστικός Αγγέλω Ευαγγέλου μετά από αρκετά χρόνια επιστρέφει με μία εντυπωσιακή ατομική έκθεση, με υλικά οικεία και δικά της, το χαρτί και την κόκκινη κλωστή. Γυναικεία φορέματα κατασκευασμένα από συγκεκριμένα βιβλία που το καθένα κρύβει τον συμβολισμό και την ιστορία του. «Δεν ήμουνα ποτέ η καλλιτέχνης με την ημερολογιακή συνέπεια των δύο χρόνων» αναφέρει σχολιάζοντας την απουσία της από τους εκθεσιακούς χώρους της Κύπρου τα τελευταία χρόνια, σε ατομικό επίπεδο. Μία έκθεση αφιερωμένη στις γυναίκες, την διαφορετικότητα, τις ευάλωτες περιθωριοποιημένες ομάδες μέσα από την μαχητική και ευαίσθητη ματιά της Αγγέλως Ευαγγέλου.

Πέρασαν αρκετά χρόνια για να δούμε μία νέα σου έκθεση. Τι σε κράτησε εκτός;
Δεν ήμουνα ποτέ η καλλιτέχνης με την ημερολογιακή συνέπεια των δύο χρόνων. Αυτό το βρίσκω υποκριτικό, ελλοχεύει η παγίδα η έκθεση να είναι αυτοσκοπός. Προτιμώ να κάθομαι ήσυχα στο εργαστήρι και να πειραματίζομαι, όταν κάτι αρθρώσει μια δυνατή φωνή, τότε το ακολουθώ και το εξελίσσω. Σωστά τα λες όμως, κάτι με παρακράτησε αυτή τη φορά. Αυτή η έκθεση άργησε 2 περίπου χρόνια. Περιπέτειες υγείας και απώλειες αγαπημένων την έφεραν πολύ κοντά στη ματαίωση κι' αν τα κατάφερα τελικά να γίνει, είναι χάρη σε μερικές φίλες που τρυφερά και αποφασιστικά είπαν: «Θα βοηθήσω εγώ όπως μπορώ, θα γίνει». Και είχε μια αγάπη περισσή αυτό. Η αλληλοϋποστήριξη και αλληλεγγύη είναι που τραβά τον καθένα μας ξεχωριστά και τον κόσμο όλο μπροστά κάθε φορά.

Ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα για αυτή τη δουλειά; Πως ξεκίνησες;
Το ερέθισμα βρίσκεται βαθιά μέσα στην παιδική μου ηλικία. Τα βιβλία, τα παραμύθια τότε, ήταν η σωσίβια λέμβος μια δύσκολης και τρικυμιώδης εποχής. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τι αποκάλυψη ήταν, κοσμογονική, άλλαξε όλο τον κόσμο μου, όταν η μεγαλύτερη μου αδελφή επιστρέφοντας από το σχολείο, αυτή τότε πρέπει να ήταν στα 14 και εγώ στα 6 μου διάβασε το ποίημα «του νεκρού αδελφού», το δημοτικό αριστούργημα. Μου είχε κοπεί η ανάσα, έμεινα μέρες εκστασιασμένη μπροστά σε ένα νέο, μυστήριο και εξόχως μαγευτικό κόσμο. Τόσο, που μέχρι σήμερα το θυμάμαι απ' έξω. Μεγάλωσα σε ένα εργαστήρι ραπτικής, με μαμά ράφταινα. Αυτός ο χώρος με τις κλωστές, τα ψαλίδια, τις ραπτομηχανές μου είναι τόσο οικείος. Δεν χρειάστηκε ποτέ η μάνα μου να μου δείξει πως δουλεύουν την ραπτομηχανή. Ήτανε κινήσεις και «γνώση» που είχα βαθιά απορροφήσει.

Γιατί «κόκκινες» αυτές οι ραμμένες ιστορίες; Τι συμβολίζει για σένα αυτό το χρώμα;
Όλα τα βιβλία -φορέματα είναι ραμμένα με κόκκινη κλωστή. Το αρχετυπικό χρώμα. Αλλά και το πρώτο χρώμα που έφτιαξε ο άνθρωπος. Είναι το χρώμα του αίματος. Σύμβολο της ζωής. Και της ραφής που επουλώνει το τραύμα. Οι γυναίκες μαθαίνουμε να ζούμε μέσα στο αίμα μας. Και κουβαλάμε πολλά τραύματα της ιστορίας.

Διακρίνω χρήση υλικών και από την προηγούμενη σου δουλειά στα νέα σου έργα.
Ναι, έκαστος στο είδος του και στα κολλήματα του! Το ανακυκλώσιμο υλικό, ο άξονας ζωή-θάνατος, η γυναίκα, το βιβλίο, το δέντρο είναι ένα βασικός πυρήνας που με ελκύει σαν μαγνήτης, ακόμα κι αν δεν είναι πάντα στην επιφάνεια. Και εγώ η ίδια εκπλήσσομαι να διαπιστώνω 20 χρόνια μετά ότι γύρω από ένα πράγμα , γύρω από ένα άξονα έχει κινηθεί όλη μου η δουλειά.

Αγαπάς το χαρτί τελικά, το βιβλίο.
Πολύ. Σηματοδοτεί την ψυχική και πνευματική μας ανάπτυξη. Την ικανότητα μας να επικοινωνούμε τη γνώση αλλά και να καταγράφουμε τη φαντασία μας. Είναι το κατ' εξοχήν σύμβολο μάθησης, γνώσης και το ισχυρότερο ίσως αποτύπωμα που αφήνει ο άνθρωπος στην ιστορία του.

Είναι μια έκθεση για τις γυναίκες, αλλά είναι και για την διαφορετικότητα, για τις ευάλωτες περιθωριοποιημένες ομάδες. Όλοι είμαστε αλληλοσυνδεμένοι με αόρατα πανίσχυρα νήματα. Και η αποκατάσταση των αδικιών αφορά και επηρεάζει άμεσα, τον καθένα και την καθεμιά μας.

Πόσος χρόνος χρειάστηκε για το κάθε έργο επειδή πρόκειται για πολύ λεπτή δουλειά.
Ναι, είναι ότι δυσκολότερο έκανα ποτέ. Έχουν μέσο όρο ένα καθαρό τρίμηνο δουλειάς το κάθε ένα, με οκτάωρα και συχνά καθημερινά δεκάωρα. Ενώ ένα, εξαιρετικά δύσκολο, μου πήρε 4 μήνες και κάτι για να ολοκληρωθεί.

Πόσα έργα εκτίθενται;
Πρόκειται για οκτώ κομμάτια. Ένα είναι φτιαγμένο από τα κατ' εξοχήν μισογυνίστικα και ομοφοβικά αποσπάσματα της βίβλου. Ένα άλλο από το «Δεύτερο φύλο» της Σιμόν Ντε Μποβουάρ, το «History of Sexuality» του Φουκώ και το «Gender trouble» της Μπάτλερ. Ένα άλλο από πρακτικά συνεδρίας της κυπριακής βουλής με θέμα την εμπορία προσώπων. Ένα άλλο από σερβιέτες περιόδου. Ένα είναι το «Τhe Concise Oxford Dictionary». Και τέλος ένα άλλο είναι η «Πηνελόπη», ποίημα του αγαπημένου μας Π. Κουζάλη.

Ποια βιβλία και ποιες γυναίκες σε εμπνέουν;
Με εμπνέουν βιβλία που μπορούν να με συγκινήσουν, να μου αναμοχλεύσουν το συναίσθημα και αυτά που μου μαθαίνουν κάτι, που ανοίγουν ορίζοντες. Από την Μαλάλα μέχρι την μάνα του Παύλου Φύσσα, από τις φίλες μου μέχρι τις μεγάλες διανοούμενες. Η κάθε μια εκεί έξω που ακροβατεί στις απαιτητικές ανάγκες της καθημερινότητας της, ολόιδια κόψη μαχαιριού, που σωριάζεται αποσβολωμένη τα βράδια κι' όμως την επομένη βρίσκει τη δύναμη ξανά. Αυτή η «Όχι Θεά» στο ποίημα της Αγγέλας Καϊμακλιώτη, «Μια θαλπωρή για τους θνητούς, μια θαρραλέα θεατρίνα, στο θολοσκέπαστο θαλάμι, Θήλυ και θήκη και θηλή, θνητή που νίκησε το θάνατο, την κάθειρξη και την θλίβει, θάλλοντας στην αθανασία».

Μία έκθεση αφιερωμένη ουσιαστικά στις γυναίκες. Θεωρείς ότι σήμερα η γυναίκα έχει πάρει τη θέση που της αξίζει;
Είναι μια έκθεση για τις γυναίκες, αλλά είναι και για την διαφορετικότητα, για τις ευάλωτες περιθωριοποιημένες ομάδες. Όλοι είμαστε αλληλοσυνδεμένοι με αόρατα πανίσχυρα νήματα. Και η αποκατάσταση των αδικιών αφορά και επηρεάζει άμεσα, τον καθένα και την καθεμιά μας. Η αποποινικοποίηση της κάνναβης για παράδειγμα αφορά μόνο όσους την χρειάζονται ως φάρμακο; Το σύμφωνο συμβίωσης αφορά μόνο όσους δεν είχαν άλλο τρόπο να έχουν μια κατοχύρωση στις σχέσεις τους; Αν σταματήσει ο ακρωτηριασμός γυναικείων σεξουαλικών οργάνων στο Σουδάν αυτό δεν θα επηρεάσει κάθε κορίτσι του πλανήτη σε ένα συλλογικό επίπεδο; Ο θάνατος του Ζάκ Κωστόπουλου αφορά μόνο όσους δεν χωράνε στο καλούπι της χριστιανοκεντρικής ετεροκανονικότητας ή τον κάθε ένα μας; Όλοι αλληλοσυνδεμένοι είμαστε με αόρατα πανίσχυρα νήματα. Και κάθε μικρή ή μεγάλη νίκη της ανθρωπότητας σε θέματα δικαιωμάτων και ισότητας αφορά τον καθένα μας στο σημείο που κάνει ένα καλύτερο και σωστότερο κόσμο. Κι αν καταφέρουμε κάποτε να τελειώσουμε με τις έμφυλες προτιμήσεις των κυπρίων ψηφοφόρων και να υπάρχει γυναικεία αντιπροσώπευση στη βουλή αυτό θα καλυτερέψει μόνο τις ζωές των γυναικών ή ολωνών, παιδιών και αντρών, φίλων και γονιών;

Εκείνο που εμένα με πονάει είναι ο δικός μας ο μισογυνισμός, ο μισογυνισμός που εμείς οι γυναίκες απορροφήσαμε και αναπαράγουμε. Γιατί μισογυνίστριες είμαστε πρώτα απ' όλα εμείς οι ίδιες. Μα «έν έσσιει γυναίκες, είναι όλες ηλίθιες που μπαίνουν στα ψηφοδέλτια.» Καλά, ακόμα κι' έτσι να είναι (που δεν είναι), το ψηφοδέλτιο βρίθει ηλιθίων, πιστεύουμε ότι ένας ηλίθιος άντρας μπορεί να μας αντιπροσωπεύσει καλύτερα από μια ηλίθια γυναίκα; Τα στερεότυπα δεν καταπιέζουν ομάδες ανθρώπων αλλά όλους μας. Νισάφι πια με τους περιορισμούς και τις καταπιέσεις, είμαστε πολυμορφικοί και όλοι οι συνδυασμοί χωράνε. Όχι απλά χωράνε αλλά ομορφαίνουν, πλουταίνουν τη ζωή.

Και κλείνω όπως άρχισα. Όσο παρωχημένο κλισέ κι' αν ακούγεται τα μόνα μέσα που έχουμε να μας βγάλουν από την σκιά του φασισμού, την κρίση και τον σάπιο καπιταλισμό είναι η αλληλεγγύη και η αλληλοϋποστήριξη. Μόνο χτίζοντας και υποστηρίζοντας δομές αλληλοϋποστήριξης έχουμε ελπίδα. Ελπίδα να γιορτάσουμε και τους πολυμορφικούς από άποψη φύλου εαυτούς μας.

Πληροφορίες
Εγκαίνια Παρασκευή 19 Οκτωβρίου, Γκαράζ (οδό Αμμοχώστου 16, εντός των τειχών Λευκωσία, δρόμος απέναντι από την Πύλη Αμμοχώστου) 19.00.
Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι και το Σάββατο 27 Οκτωβρίου
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα-Σάββατο 10:30-12:00 & 17.30-20.00.

Η επιμέλεια της έκθεσης ανήκει στην Έλενα Παρούτη. Την έκθεση στηρίζει η πρωτοβουλία women in conflict zones/ wicz.