Αιμίλιος Χαραλαμπίδης: To θέατρο οφείλει να ασχολείται με το τώρα

Δημοσιεύτηκε στις 04 Απριλίου 2019

Ο «Ύπερος» του Κώστα Μαννούρη σε σκηνοθεσία Αιμίλιου Χαραλαμπίδη μετά από την επιτυχημένη του παρουσία στην Μπιενάλε Λάρνακας παρουσιάζεται στη Λευκωσία για έξι παραστάσεις.
 
Ο σκηνοθέτης της παράστασης Αιμίλιος Χαραλαμπίδης μετά την επιτυχημένη του δουλειά με τις ‘Αφηγήσεις Γυναικών’ της Νίκης Μαραγκού συνεργάζεται με τον Κώστα Μαννούρη για ένα θεατρικό μονόλογο που πραγματεύεται τον εγκλεισμό ενός ανθρώπου μέσα στον εαυτό. Ο σκηνοθέτης μιλά στο Check In Cyprus για αυτή τη συνεργασία, τη σκηνοθετική του προσέγγιση στον ‘Ύπερο’ αλλά και την σύγχρονη κυπριακή θεατρική γραφή.

Δημήτρης Αντωνίου και Λένια Σορόκου πρωταγωνιστούν στην παράσταση "Ύπερος" 
  
Ο πρώτος κύκλος παραστάσεων του Ύπερου πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Μπιενάλε Λάρνακας. Πως ήταν αυτή η εμπειρία της συμμετοχής στη δική μας Μπιενάλε; 
Μπορώ να χαρακτηρίσω την επικοινωνία σε όλα τα επίπεδα με τους ανθρώπους της Μπιενάλε εξαιρετική. Δοκίμαζαν κάτι καινούργιο σε αυτή τη διοργάνωση, αλλά και με τον Ύπερο, μπήκαν στη διαδικασία να επιδείξουν ικανότητες άλλου είδους, μιας και επρόκειτο για μια θεατρική παράσταση. Το θέμα της Μπιενάλε ασχολήθηκε με το δοχείο και το περιεχόμενό του, άρα κι εμείς ενταχθήκαμε στη διοργάνωση με αυτή τη λογική, που καθόρισε και την σκηνοθετική προσέγγιση στον συγκεκριμένο χώρο που παίξαμε. Τώρα, στο Θέατρο Χώρα στη Λευκωσία, κάναμε τις απαιτούμενες αλλαγές για να ‘χωρέσει’ ο «Ύπερος» στο νέο του σπίτι.

Εξήγησέ μας λίγο τον τίτλο του έργου «Ύπερος» και πες μας λίγα λόγια για το νέο θεατρικό του Κώστα Μαννούρη. 
Όταν μιλάμε για τον ύπερο, αναφερόμαστε στα θηλυκά γεννητικά όργανα του άνθους, που βρίσκονται στο κέντρο, στον πυρήνα του λουλουδιού. Το έργο «Ύπερος» πραγματεύεται τον εγκλεισμό ενός ανθρώπου μέσα στον εαυτό του αφενός, που προκύπτει για διάφορους λόγους, οι οποίοι ξεδιπλώνονται σταδιακά μέσα από την εξέλιξη της πλοκής του έργου. Από την άλλη πλευρά ο πρωταγωνιστής, ο Νείλος, πρέπει να σταθεί απέναντι στην τάση της μητέρας του, η οποία συνεχώς παίρνει σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή του, ενώ αυτός αδρανεί να πάρει τον έλεγχο των πραγμάτων. Στο συγκεκριμένο σημείο η μητέρα θεωρεί ότι ο γιός της πρέπει να εγκαταλείψει την εδώ του ύπαρξη και να μεταβεί σε μια χώρα της Άπω Ανατολής, μέχρι να ηρεμίσουν τα πράγματα. Ποτέ δεν λέγεται ανοικτά ο λόγος της αναχώρησης, πιο συγκεκριμένοι δεν μπορούμε να είμαστε. Ο Νείλος βρίσκεται την παραμονή του ταξιδιού του αντιμέτωπος, ίσως με την πιο καθοριστική απόφαση στη ζωή του. Αυτή, δηλαδή που τον θέλει, να ξεπεράσει τα όριά του, αυτή που τον θέτει αντιμέτωπο με τον εαυτό του.

Ποια είναι η σκηνοθετική σου προσέγγιση στο έργο και τι πιστεύεις ότι θα πάρει ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση;
Το έργο είναι ένας ανδρικός μονόλογος. Ο Δημήτρης Αντωνίου αποτέλεσε για μένα την πρώτη μου επιλογή, αφού πρωτοδιαβάζοντας το έργο, αυτόν είδα αμέσως στο μυαλό μου. Όταν του πρότεινα να συνεργαστούμε και αφού διάβασε το έργο, η σύμπλευση υπήρξε ακαριαία. Το επόμενο βήμα, που θεωρώ πως έδωσε μια άλλη δυναμική στο όλο εγχείρημα, ήταν η ιδέα να εντάξουμε στην σκηνοθεσία και τη φιγούρα της μητέρας του Νείλου, την οποία ενσαρκώνει η Λένια Σορόκου. Άρα ο μονόλογος διασπάται, αποκτά απεύθυνση. Επιπλέον τοποθετούμε την ιστορία μέσα σε ένα ζωντανό ηχητικό τοπίο από την Αργυρώ Χριστοδούλου. Η βαθιά ευαισθησία του πρωταγωνιστή συνοδευόμενη με την τετράγωνη λογική που τον ολοκληρώνει ως χαρακτήρα, καταφέρνει να τον οδηγήσει σε λαβυρίνθους καθαρτικούς, που θα τον συντροφεύσουν στην πράξη. Οι θεατές φεύγουν με συγκίνηση και αισιοδοξία από την παράσταση.  Αυτό συνέβαινε στη Λάρνακα.

Ποια από χαρακτηριστικά στοιχεία της γραφής του Κώστα Μαννούρη ξεχωρίζεις και πως αυτά διακρίνονται στο συγκεκριμένο έργο; 
Δεν θεωρώ πως μπορώ να σχολιάσω τον τρόπο γραφής του Κώστα Μαννούρη. Πρόκειται για μια ανεξάντλητη πηγή φαντασίας με μια μοναδική συγγραφική ενέργεια. Η ροή του λόγου του ακολουθεί τις δικές της κατευθυντήριες γραμμές και επιζητεί την προσοχή σου. Παρουσιάστηκε στο θεατρικό κοινό της Κύπρου με την πλούσια «Τέφρα» του και συνεχίζει να μας εκπλήσσει. Ο «Ύπερος» διαφέρει λίγο από τα άλλα του εγχειρήματα, είναι εσωτερικός, εξομολογητικός, θυμωμένος, απελπισμένος, άλλοτε απαλός σαν αεράκι κι άλλες στιγμές αποφασισμένος κι έτοιμος για το μεγάλο ταξίδι.

Είσαι ένας σκηνοθέτης που ασχολείται ιδιαίτερα με σύγχρονα κυπριακά έργα. Πρόκειται για δική σου προτίμηση ή είναι κάτι που προκύπτει;
Το θέατρο είναι σε όλες του τις διαστάσεις πολιτικό, το θέατρο οφείλει να ασχολείται με το τώρα, χωρίς να σημαίνει ότι έργα που γράφτηκαν στο παρελθόν σήμερα δεν έχουν ισχύ. Το αντίθετο μάλιστα. Αν είναι διαχρονικά, τότε θα ξαναπαιχτούν και πάλι. Και ξαναπαίζονται. Και αφορούν τους πάντες. Αυτό συμβαίνει σε ένα βαθμό και στη δική μου περίπτωση νομίζω. Ασχολήθηκα με τις Αφηγήσεις Γυναικών από το έργο της Νίκης Μαραγκού, με τις επιστολές των δύο συζύγων μεταξύ Χίου και Πιτσιμπούργκου, όπως τις συνέταξε η Σώτη Τριανταφύλλου και με τον μονόλογο ενός παράνομου Άραβα μετανάστη, από τον Robert Schneider.  Η μετακίνηση, η μετατόπιση, η ανάγκη, η φωνή του άλλου, η διαφορετικότητα, η ταυτότητα, αποτελούν τις θεματικές που ορίζουν τον άξονα του σκηνοθετικού μου ενδιαφέροντος.

Πως βλέπεις να εξελίσσεται σήμερα στην Κύπρο η θεατρική γραφή και τι χρειάζεται ώστε να υπάρξει μεγαλύτερη ανάδειξη νέων έργων αλλά και συγγραφέων; 
Είναι αναγκαίο, αν θέλουμε να μιλάμε για το θέατρο ενός τόπου, να μπορούμε να μιλάμε για τους συγγραφείς του, για τα έργα τους, για τις θεματικές τους, για τις ανησυχίες τους, για τη δική τους θεώρηση για τον κόσμο. Διαφορετικά κάτι θα λείπει από το θέατρό μας, αν δεν έχουμε πολλαπλές φωνές, να υπενθυμίζουν, να κραυγάζουν, να προειδοποιούν. Τα έργα λοιπόν αυτά πρέπει να βγαίνουν από τα συρτάρια και να ανεβαίνουν, γιατί μόνο τότε μπορούν να ολοκληρωθούν ως θεατρική πράξη. Μόνο τότε  ενδεχομένως να έχουν αποτέλεσμα, απήχηση σε ένα συγκεκριμένο κοινό. Για αυτό τον λόγο η πρωτοβουλία του ΘΟΚ με το ΙΤΙ αναφορικά με το πρόγραμμα PLAY, που ξεκίνησε το 2013 υπήρξε ανεκτίμητη, αφού δεν έμεινε μόνο εκεί, αλλά αναπτύσσεται κατά καιρούς με διαφορετικό τρόπο και κατεύθυνση, κάνοντας κοινωνούς της θεατρικής γραφής, όλο και περισσότερα άτομα, που τυχόν να κρύβουν μέσα τους έναν συγγραφέα.

Info: Παρασκευή 5 & 12, Σάββατο 6 & 13, Κυριακή 7 & 14 Απριλίου, Θέατρο Χώρα, Λευκωσία, 20.30. Πληρ. 99519771.